Een verhoogde waarde van lipoproteïne(a), of Lp(a), is grotendeels erfelijk en reageert nauwelijks op leefstijl of voeding. Dat maakt behandeling uitdagend. Toch kun je wél iets doen om je hart te beschermen. Op deze pagina lees je welke behandelingen nu beschikbaar zijn en welke veelbelovende therapieën eraan komen.

Waarom is behandeling van een verhoogde Lp(a) zo belangrijk?
Een verhoogd Lp(a) verhoogt het risico op een hartinfarct, beroerte en aortaklep verkalking, zelfs bij mensen met een gezond cholesterolprofiel. Omdat de waarde niet verandert door voeding, sport of leefstijl, is het belangrijk om te weten hoe je het risico op een andere manier kunt verlagen. Lp(a) kun je momenteel nog niet gericht verlagen, maar het bijbehorende risico wél.

Huidige behandelingen bij verhoogd Lp(a)

Hoewel er nog geen medicijnen bestaan die specifiek het Lp(a)-gehalte verlagen, kun je wél veel doen om het totale risico op hart- en vaatziekten te verkleinen.

Artsen richten zich nu vooral op het verlagen van andere risicofactoren, zoals LDL-cholesterol, bloeddruk en ontstekingen om zo de schadelijke effecten van een verhoogd Lp(a) zoveel mogelijk te beperken.

• Statines – dit zijn de meest gebruikte medicijnen om LDL-cholesterol (het ‘slechte’ cholesterol) te verlagen. Ze hebben geen directe invloed op Lp(a), maar beschermen de bloedvaten en verlagen het risico op hart- en vaatziekten aanzienlijk.
• PCSK9-remmers – dit zijn  krachtige cholesterolverlagers die worden ingezet bij mensen met een hardnekkig hoog LDL-cholesterol, deze middelen verlagen LDL met ~60%. Ze kunnen daarnaast de Lp(a)-waarde met 10 tot 30 procent verlagen en worden vaak voorgeschreven bij patiënten met een verhoogd risico of erfelijke aanleg.
• Niacine (vitamine B3) – hoge doseringen kunnen de Lp(a)-waarde licht verlagen. Vanwege bijwerkingen en een beperkte werking wordt dit middel tegenwoordig niet meer aanbevolen door de Europese richtlijnen vanwege bijwerkingen
• Lipoproteïne-apherese – Bij mensen met extreem hoge Lp(a)-waarden en herhaalde hart- of vaatproblemen kan een arts lipoproteïne-apherese overwegen. Hierbij wordt bloed via een speciaal apparaat gefilterd om vetdeeltjes, waaronder Lp(a), te verwijderen. Het effect is tijdelijk, maar de behandeling kan waardevol zijn in ernstige gevallen.

Toekomstige behandelingen voor verhoogd Lp(a)
Wereldwijd werken onderzoekers aan nieuwe medicijnen die specifiek zijn ontwikkeld om Lp(a) direct te verlagen. Deze therapieën richten zich op de lever, waar Lp(a) wordt aangemaakt, en blokkeren daar de productie van het apolipoproteïne(a)-eiwit, het unieke onderdeel dat Lp(a) onderscheidt van gewoon LDL-cholesterol.

De eerste resultaten uit klinische studies zijn veelbelovend:
Sommige middelen laten zien dat ze het Lp(a)-niveau met meer dan 80% kunnen verlagen.

Pelacarsen is een veelbelovend geneesmiddel in klinische ontwikkeling, dat door Novartis wordt ontwikkeld in samenwerking met Ionis Pharmaceuticals, en behoort tot de meest geavanceerde therapieën gericht op het verlagen van verhoogde Lp(a)-waarden. Grote internationale onderzoeken moeten nu bevestigen of deze sterke verlaging ook daadwerkelijk leidt tot minder hart- en vaatziekten.

De medicijnen zijn nog niet beschikbaar, maar de verwachting is dat de eerste Lp(a)-gerichte therapieën binnen enkele jaren op de markt komen, zodra veiligheid en effectiviteit volledig zijn bewezen.

Voor mensen met sterk verhoogde waarden biedt dit nieuwe perspectief op een gerichte behandeling, een belangrijke stap in de toekomst van cardiovasculaire preventie.

Checklist: wat kun je doen bij een verhoogde Lp(a)-waarde?
Hoewel de Lp(a)-waarde zelf niet te verlagen is, zijn er wel degelijk effectieve stappen om het hart en de bloedvaten optimaal te beschermen.

– Houd je cholesterol laag – een gezonde LDL-waarde verlaagt het totale risico. Je arts kan hierbij adviseren over medicatie of leefstijl.
– Let op bloeddruk en bloedsuiker – een hoge bloeddruk of verhoogde bloedsuiker vergroot de kans op schade aan de bloedvaten.
– Stop met roken – roken versnelt vaatverkalking, vooral in combinatie met een hoog Lp(a).
– Eet gezond – Kies voor groenten, fruit, volkorenproducten, vis, noten en onverzadigde vetten. Beperk verzadigde vetten en bewerkte voeding.
– Voorkom overgewicht – een stabiel gewicht helpt je vetstofwisseling in balans te houden.
– Wees alert bij familiegeschiedenis – als hart- en vaatziekten in je familie voorkomen, bespreek dan met je arts of extra controles zinvol zijn.
– Beweeg regelmatig – minstens 150 minuten per week matig intensieve beweging (zoals wandelen, fietsen of zwemmen) ondersteunt een gezonde bloedsomloop.

Hoewel je je genen niet kunt veranderen, kun je met voldoende beweging en een gezonde leefstijl het effect op je hartgezondheid gunstig beïnvloeden.

Wanneer is behandeling zinvol?
Behandeling of extra controle is vooral zinvol als:

• Je Lp(a)-waarde sterk verhoogd is (>125 nmol/L of >50 mg/dL).
• Er in de familie hart- of vaatziekten voorkomen op jonge leeftijd.
• Je al hartproblemen hebt gehad, ondanks gezonde cholesterolwaarden.

In die gevallen kan je (huis)arts een combinatie van cholesterolverlaging, leefstijlaanpassing en verdere monitoring adviseren. Bij mensen met een sterk verhoogd Lp(a) en hart- of vaatziekten in de familie kan het nuttig zijn om regelmatig een volledig cholesterolprofiel te laten controleren. Zo kan tijdig worden ingegrepen als andere waarden stijgen en het totale risico toeneemt.

Gelukkig zijn er veelbelovende ontwikkelingen in de strijd tegen Lp(a)

De medische wereld boekt snel vooruitgang in de behandeling van Lp(a). Wat lang als onbehandelbaar gold, komt nu binnen bereik. Nieuwe therapieën die de aanmaak van Lp(a) direct remmen, laten indrukwekkende resultaten zien in klinische studies. Binnen enkele jaren kunnen deze middelen de manier waarop we hart- en vaatziekten voorkomen voorgoed veranderen.

Tot die tijd blijft één ding het allerbelangrijkst en dat is goed zorgen voor je hart.

Door je cholesterol, bloeddruk en leefstijl op orde te houden, leg je nu al de basis voor de behandelingen van morgen.