Mannen krijgen gemiddeld zeven tot tien jaar eerder te maken met hart- en vaatziekten dan vrouwen. Een belangrijke, maar nog vaak onbekende verklaring hiervoor is een erfelijk verhoogde Lp(a)-waarde. Omdat deze waarde niet standaard wordt gemeten, blijft dit risico bij veel mannen jarenlang onopgemerkt.

Lipoproteïne(a) is een genetisch bepaald type cholesterol dat het risico op aderverkalking, hartinfarcten en hartklepverkalking aanzienlijk kan verhogen. Ook mannen die gezond leven, niet roken en voldoende bewegen, kunnen tóch een verhoogd Lp(a) hebben zonder dit te weten.

Waarom Lp(a) juist bij mannen extra aandacht verdient
Bij mannen begint het proces van vaatverkalking gemiddeld eerder en verloopt het vaak sneller dan bij vrouwen. Dit hangt deels samen met hormonale verschillen, maar genetische aanleg speelt een minstens zo grote rol.

Een verhoogde Lp(a)-waarde bij mannen:

• Versnelt de ophoping van cholesterol in de vaatwand.
• Verhoogt ontstekingsactiviteit en de kans op bloedstolsels.
• Vergroot het risico op een hartinfarct op jongere leeftijd.
• Is een belangrijke risicofactor voor verkalking van de aortaklep, wat later kan leiden tot benauwdheid, vermoeidheid en hartfalen.

Het verraderlijke is dat Lp(a) meestal geen klachten geeft. Veel mannen ontdekken pas dat hun waarde verhoogd is nadat er al schade aan hart of vaten is ontstaan.

Wist je dat…..

• Ongeveer één op de vijf mannen een verhoogde Lp(a)-waarde heeft boven 125 nmol/L.

• Mannen met een hoge Lp(a)-waarde tot vier keer meer kans hebben op een hartinfarct vóór hun 55e levensjaar.

• Bij circa 25 procent van de jonge mannen met een hartinfarct een verhoogd Lp(a) de belangrijkste oorzaak is.

• Lp(a) een sterke voorspeller is van aortaklepverkalking, een aandoening die vaak pas na jaren klachten veroorzaakt.

Wanneer is het zinvol om Lp(a) te laten meten bij mannen?
Veel mannen leven gezond en voelen zich fit, maar kunnen toch een verhoogde Lp(a)-waarde hebben zonder dit te weten. In bepaalde situaties is het daarom verstandig om Lp(a) te laten meten om het erfelijke cardiovasculaire risico beter in kaart te brengen.

Dit geldt met name voor mannen die:

• Voor hun 55e een hartinfarct of ander vaatprobleem hebben gehad.
• Hart- en vaatziekten in de familie hebben op jonge leeftijd.
• Een gezonde leefstijl hebben, maar toch verhoogd cholesterol of hartproblemen ontwikkelen.
• Onverklaarde klachten hebben zoals vermoeidheid, kortademigheid of inspanningsintolerantie.
• Vroeg hartproblemen hebben zonder duidelijke oorzaak.

Een eenvoudige bloedtest is voldoende. Omdat Lp(a) genetisch bepaald en levenslang stabiel is, geeft één meting meestal al blijvend inzicht.

Wat mannen zelf kunnen doen bij een verhoogde Lp(a)-waarde
Hoewel de Lp(a)-waarde zelf niet te verlagen is met leefstijl of standaardmedicatie, kunnen mannen het extra risico wel degelijk beperken:

1. Houd het LDL-cholesterol zo laag mogelijk om het erfelijke risico te compenseren.
2. Beweeg regelmatig en kies voor een hartgezond voedingspatroon met veel groenten, volkoren producten, vis en noten.
3. Stop met roken, omdat roken het schadelijke effect van Lp(a) sterk versterkt.
4. Laat bloeddruk, cholesterol en andere risicofactoren regelmatig controleren.
5. Bespreek met de arts of aanvullende controles of behandeling nodig zijn.

Waarom is het meten van Lp(a) zo belangrijk?
Door Lp(a) tijdig te meten, kunnen hart- en vaatziekten bij mannen vaak jaren eerder worden herkend. Zeker bij jonge en middelbare mannen met een familiegeschiedenis van hartproblemen is Lp(a) één van de meest onderschatte risicofactoren die eenvoudig te testen is.

Vroeg inzicht maakt gerichte preventie mogelijk en kan ernstige hartproblemen helpen voorkomen voordat er klachten ontstaan.

Bronnen
Wetenschappelijke bronnen en medische referenties. De informatie op deze pagina over Lp(a), cardiovasculair risico en de specifieke impact bij mannen is gebaseerd op betrouwbare medische en wetenschappelijke bronnen.

European Heart Journal – Lp(a) en vroegtijdig cardiovasculair risico bij mannen.
https://academic.oup.com/eurheartj

Circulation – Verhoogd Lp(a) en hartinfarcten op jonge leeftijd.
https://www.ahajournals.org/journal/circ

Journal of the American College of Cardiology – Lp(a) als oorzaak van vroege hartinfarcten bij mannen.
https://www.jacc.org

Journal of Clinical Lipidology – Klinische implicaties van verhoogd Lp(a) bij mannen.
https://www.lipidjournal.com

European Atherosclerosis Society – Consensus en richtlijnen over Lp(a) en aortaklepverkalking.
https://eas-society.org

European Society of Cardiology – Richtlijnen voor cardiovasculair risicomanagement en Lp(a).
https://www.escardio.org

Erasmus MC – Informatie en onderzoek naar lipoproteïne(a) en erfelijke hart- en vaatziekten.
https://www.erasmusmc.nl/nl-nl/patientenzorg/aandoeningen/lipoproteine-a