Lipoproteïne(a), of Lp(a), is een erfelijke vorm van cholesterol die steeds vaker wordt herkend als belangrijke risicofactor voor hart- en vaatziekten. Omdat je Lp(a)-niveau al bij de geboorte vastligt, is één test vaak voldoende om jouw levenslange risico in kaart te brengen.

Toch weten veel mensen hun Lp(a)-waarde niet, omdat deze NIET standaard wordt meegenomen in een regulier cholesterolonderzoek.

Een Lp(a)-test is eenmalig, betrouwbaar en kan helpen om hart- en vaatziekten vroegtijdig te voorkomen.

Waarom het meten van Lp(a) zinvol is?
Veel mensen laten regelmatig hun cholesterol meten, maar weten niet dat er ook een erfelijke vorm van cholesterol bestaat, namelijk Lipoproteïne(a).

Deze bijzondere variant van cholesterol kan het risico op hart- en vaatziekten verhogen, zelfs als je andere cholesterolwaarden normaal zijn.

De huisarts meet bij een cholesteroltest meestal vier waarden:

• LDL-cholesterol (ook wel het “slechte” cholesterol genoemd) – brengt vetten van de lever naar de rest van het lichaam. Als er te veel LDL in je bloed zit, kan dit zich ophopen in de wanden van je bloedvaten, wat leidt tot vaatvernauwing (aderverkalking).
• HDL-cholesterol (ook wel het “goede” cholesterol genoemd) – werkt als een soort schoonmaker: het haalt overtollig cholesterol uit de bloedvaten en brengt het terug naar de lever, waar het wordt afgebroken. Een hogere HDL-waarde is dus gunstig.
• Triglyceriden – zijn vetachtige stoffen die het lichaam gebruikt als energiebron. Te hoge waarden kunnen, net als LDL, bijdragen aan hart- en vaatziekten.
• Totaal cholesterol – is de som van alle cholesterolvormen bij elkaar. Een hoge totaalwaarde zegt niet alles, omdat het belangrijk is om te weten hoeveel daarvan LDL en HDL is.

Wat vaak niet wordt meegenomen in het standaard lipidenprofiel is de Lp(a) bepaling.

Lp(a) is de erfelijke variant van LDL-cholesterol met een extra eiwit (apolipoproteïne(a)) dat de kans op vaatverkalking, ontstekingen en stolsels vergroot. Een verhoogd Lp(a) kan dus extra risico veroorzaken, ook als de rest van je cholesterolwaarden normaal zijn.

Door Lp(a) te meten naast het standaard cholesterolonderzoek krijg je een nog completer beeld van je hartgezondheid. Soms blijkt iemand met normale LDL-waarden tóch een verhoogd risico op hart- en vaatziekten te hebben vanwege een te hoog Lp(a)-niveau.

Belangrijkste redenen om je Lp(a) te meten:

• Een verhoogd Lp(a) geeft geen klachten, waardoor veel mensen niet weten dat hun waarde verhoogd is.
• Lp(a) kan verhoogd zijn, ook als je cholesterolwaarden goed lijken.
• Een verhoogde Lp(a) waarde vergroot het risico op hart- en vaatziekten 2 tot 4 keer.
• De waarde verandert niet door bijv. leefstijl of dieet, dus één meting volstaat.
• Vroegtijdig weten helpt om gerichter te behandelen en familieleden te informeren.
• Het meten van Lp(a) geeft een compleet beeld van je hartgezondheid en helpt om erfelijke risico’s op tijd te ontdekken.

Bron: European Atherosclerosis Society (2022); American Heart Association (2023); Circulation (2024)

Hoe werkt een Lp(a)-test?
Een Lp(a)-test is een bloedonderzoek dat de hoeveelheid lipoproteïne(a) in het bloed meet. De test kan worden uitgevoerd via een eenvoudige, labgecertificeerde vingerprik (thuistest) of via bloedafname in een laboratorium. In beide gevallen vindt de analyse plaats in een geaccrediteerd laboratorium.

De test meet hoeveel Lp(a)-deeltjes aanwezig zijn, meestal uitgedrukt in:

• nmol/L (nanomol per liter) – het aantal Lp(a)-deeltjes.
• mg/dL (milligram per deciliter) – het gewicht van Lp(a) in het bloed.

Laboratoria gebruiken een immunoassay, een nauwkeurige methode die specifiek het apolipoproteïne(a)-eiwit meet. De uitslag is doorgaans binnen enkele dagen beschikbaar.

Bron: Journal of Clinical Lipidology (2023)

Je kunt zelf testen of via de huisarts

Zowel een thuistest als testen via de huisarts leveren betrouwbare resultaten op. Welke methode het beste past, hangt af van je persoonlijke voorkeur en situatie.

Thuistest
Een Lp(a) thuistest kan worden afgenomen aan de hand van een eenvoudige vingerprik die je zelf thuis kunt doen. Dit kan zelfs als onderdeel van een uitgebreid cholesterolprofiel, inclusief totaal cholesterol, LDL, HDL en triglyceriden.

De analyse vindt plaats in een geaccrediteerd laboratorium, waardoor de kwaliteit van de uitslag gewaarborgd is.

Je hoeft geen afspraak te maken en ontvangt de uitslag snel via post of in een online medisch portaal.

De betrouwbaarheid is hoog, mits de test CE-gecertificeerd is en correct wordt uitgevoerd.

Thuistesten zijn laagdrempelig, comfortabel en ideaal als eerste stap, zeker wanneer je snel inzicht wilt krijgen in je Lp(a)-waarde. Je kan bijvoorbeeld terecht bij Bloedwaardentest of bij een bedrijf als Homediq. 

Testen via de huisarts
De test wordt uitgevoerd via een bloedafname door de huisarts of in een bloedafnamepunt bij jou in de buurt.

De betrouwbaarheid is net als bij de thuistest hoog dankzij uitgebreide kwaliteits- en validatiecontroles.

De test kan worden uitgebreid met een volledig cholesterolprofiel, inclusief totaal cholesterol, LDL, HDL en triglyceriden.

Een laboratoriumtest is vooral geschikt bij medische indicatie, risicobeoordeling of als vervolg op een thuistest.

Conclusie
Beide methoden zijn aan te raden en betrouwbaar. Een thuistest biedt gemak, snelheid en comfort, terwijl een test via de huisarts mogelijk meer diepgang en medische context kan geven. Voor veel mensen is een thuistest een logische eerste stap.

Bron: European Society of Cardiology (2023); Clinical Chemistry (2022)

Wat betekent de uitslag van een Lp(a) test?

• De interpretatie van een Lp(a)-test hangt af van de eenheid waarin deze wordt weergegeven.

Internationale richtlijnen:

• < 75 nmol/L (of < 30 mg/dL) → Normaal risico.
• 75–125 nmol/L (30–50 mg/dL) → Matig verhoogd risico.
• > 125 nmol/L (of > 50 mg/dL) → Verhoogd risico.
• > 250 nmol/L (of > 100 mg/dL) → Sterk verhoogd risico (vaak erfelijk).

De testuitslag laat zien hoe jouw genetische risico zich verhoudt tot dat van de gemiddelde populatie. Je arts kan deze waarde combineren met andere factoren zoals LDL, bloeddruk, bloedsuiker en familiegeschiedenis om het totale risico op hart- en vaatziekten te bepalen.

Bron: American College of Cardiology (2023); The Lancet (2023)

Wanneer en hoe vaak moet je een Lp(a) test doen?
Omdat Lp(a) genetisch bepaald is, hoef je deze bepaling meestal maar één keer in je leven te testen. De waarde verandert namelijk niet door voeding, leeftijd of medicatie.

Toch kan het zinvol zijn om opnieuw te testen als:

• Nieuwe, nauwkeurigere testmethoden beschikbaar komen.
• Je meedoet aan een onderzoek of behandeling met Lp(a)-verlagende medicijnen.
• Familieleden recent zijn getest en er sprake van een erfelijke aanleg blijkt te zijn

Bij mensen met een sterk verhoogd Lp(a) en hart- of vaatziekten in de familie kan de arts adviseren om regelmatig een volledig cholesterolprofiel te laten controleren, inclusief LDL, HDL, Triglyceriden en Totaal Cholesterol. Zo kan op tijd worden ingegrepen als andere waarden stijgen en het totale risico toeneemt.

Bron: European Heart Journal (2023)