Een verhoogde Lp(a)-waarde geeft meestal geen directe klachten of symptomen. Veel mensen merken er daarom niets van en voelen zich gezond. Lp(a) wordt vaak pas ontdekt bij bloedonderzoek.

Het risico van een verhoogde Lp(a)-waarde zit vooral in de langetermijneffecten. Een hoge Lp(a) kan het risico op hart- en vaatziekten verhogen, zoals aderverkalking, een hartinfarct of een beroerte. Deze aandoeningen kunnen zich pas op latere leeftijd of bij bijkomende risicofactoren ontwikkelen.

Soms komt een verhoogde Lp(a)-waarde aan het licht na een hart- of vaatprobleem op relatief jonge leeftijd, of wanneer meerdere familieleden hart- en vaatziekten hebben gehad zonder duidelijke oorzaak.

Omdat een verhoogde Lp(a)-waarde meestal geen symptomen geeft, is testen de enige manier om te weten of deze risicofactor aanwezig is. Dit is vooral relevant bij een familiaire belasting of onverklaarde hart- en vaatziekten.

Nee. De hoogte van de Lp(a)-waarde wordt grotendeels bepaald door erfelijkheid en kan niet worden verlaagd met voeding, lichaamsbeweging of supplementen.

Een gezonde leefstijl kan wel bijdragen aan een betere algemene hartgezondheid. Een mediterraan voedingspatroon, rijk aan groenten, fruit, volkoren producten, noten, vis en olijfolie, ondersteunt gezonde bloedvaten en helpt het LDL-cholesterol te verlagen.

Testen kan zinvol zijn wanneer hart- of vaatziekten op jonge leeftijd in de familie voorkomen, of wanneer bij een ouder een sterk verhoogde Lp(a)-waarde is vastgesteld.

Lp(a) is erfelijk. Kinderen erven vaak vergelijkbare waarden van hun ouders.
Omdat de Lp(a)-waarde meestal levenslang stabiel blijft, is één meting doorgaans voldoende.

Ja. Ook bij een laag LDL-cholesterol kan een verhoogde Lp(a)-waarde het risico op hart- en vaatziekten verhogen.
Lp(a) is een aparte, erfelijke vorm van cholesterol die grotendeels onafhankelijk werkt van andere cholesterolwaarden.

Een verhoogde Lp(a)-waarde kan bijdragen aan aderverkalking en een verhoogde kans op bloedstolsels. Daarom blijft het belangrijk om andere risicofactoren, zoals LDL-cholesterol, bloeddruk en leefstijl, zo goed mogelijk te optimaliseren.

In de meeste gevallen is één meting voldoende. De Lp(a)-waarde wordt grotendeels bepaald door erfelijkheid en blijft meestal levenslang stabiel.

Herhaling van de meting is doorgaans niet nodig. Alleen in specifieke situaties, zoals deelname aan wetenschappelijk onderzoek of bij nieuwe meet- of behandelmethoden, kan een herhaalde meting zinvol zijn.

Een verhoogde Lp(a)-waarde verhoogt het risico op hart- en vaatziekten.
Dit komt doordat Lp(a) kan bijdragen aan:

• Versnelde aderverkalking (atherosclerose).

• Een verhoogde kans op bloedstolsels.

• Een groter risico op een hartinfarct, beroerte of vernauwing van de aortaklep.

Ook bij een gezonde leefstijl kan dit extra risico aanwezig blijven, omdat Lp(a) erfelijk is. Daarom is het belangrijk om andere beïnvloedbare risicofactoren, zoals LDL-cholesterol, bloeddruk en bloedsuiker, zo goed mogelijk onder controle te houden.

Op dit moment zijn er nog geen goedgekeurde medicijnen die specifiek zijn ontwikkeld om Lp(a) te verlagen.
Wel wordt wereldwijd intensief onderzoek gedaan naar nieuwe therapieën die de aanmaak van Lp(a) in de lever remmen.

Grote farmaceutische bedrijven, waaronder Novartis, ontwikkelen geneesmiddelen die in klinische studies een sterke verlaging van Lp(a) laten zien, in sommige gevallen met meer dan 80%. Deze behandelingen bevinden zich nog in onderzoeksfases en zijn nog niet algemeen beschikbaar.

In uitzonderlijke situaties kan lipoproteïne-apherese worden toegepast. Dit is een intensieve behandeling die wordt ingezet bij mensen met zeer hoge Lp(a)-waarden en herhaalde ernstige hart- en vaatproblemen.

Lp(a) wordt nog niet standaard gemeten, omdat het lange tijd werd gezien als een minder beïnvloedbare risicofactor en omdat er tot voor kort geen gerichte behandelingen beschikbaar waren.

In Nederland wordt Lp(a) daarom meestal alleen getest bij een duidelijke aanleiding, zoals hart- en vaatziekten op jonge leeftijd in de familie of een onverklaard hartinfarct.

Steeds meer wetenschappelijke richtlijnen adviseren inmiddels om Lp(a) ten minste één keer in het leven te meten. Dit komt doordat Lp(a) erfelijk is, meestal stabiel blijft en belangrijke aanvullende informatie geeft over het risico op hart- en vaatziekten, naast het reguliere cholesterolonderzoek.

Bronnen

• Hartstichting – Lp(a) als nieuwe risicofactor

• European Atherosclerosis Society – Lp(a) Screening Guidelines

Een verhoogde Lp(a)-waarde kan niet direct worden verlaagd. Wel kan het totale risico op hart- en vaatziekten aanzienlijk worden verminderd door andere beïnvloedbare risicofactoren goed onder controle te houden.

Belangrijke maatregelen zijn:

• Het LDL-cholesterol zo laag mogelijk houden.

• Niet roken.

• Gezond eten, bij voorkeur volgens een mediterraan voedingspatroon.

• Regelmatig bewegen, ongeveer 120 tot 150 minuten per week.

• Bloeddruk en bloedsuiker regelmatig controleren.

Bespreek altijd met een arts welke maatregelen of behandelingen in de persoonlijke situatie zinvol zijn.

Gewichtsverlies heeft vrijwel geen effect op de Lp(a)-waarde. Lp(a) wordt grotendeels bepaald door erfelijkheid en verandert meestal niet door afvallen, voeding of lichaamsbeweging. Ook bij een gezond gewicht kan de Lp(a)-waarde verhoogd zijn.

Een gezond gewicht blijft wel belangrijk. Het verlaagt andere risicofactoren, zoals LDL-cholesterol, bloeddruk en bloedsuiker, en draagt zo bij aan het verminderen van het totale risico op hart- en vaatziekten.

Nee. Er is geen overtuigend wetenschappelijk bewijs dat supplementen zoals omega-3, niacine of roodgist de Lp(a)-waarde blijvend verlagen. Deze middelen hebben vooral effect op andere vetten in het bloed, zoals LDL-cholesterol en triglyceriden, maar nauwelijks op het erfelijk bepaalde Lp(a)-deeltje.

Supplementen kunnen dus bijdragen aan een gunstiger cholesterolprofiel, maar zijn geen gerichte behandeling voor een verhoogde Lp(a)-waarde.

Bronnen

• Journal of Lipid Research (2023)

• Voedingscentrum – Supplementen en cholesterol

Ja. Een verhoogde Lp(a)-waarde is erfelijk en wordt grotendeels bepaald door genen.
Wanneer één van de ouders een verhoogde Lp(a)-waarde heeft, is de kans groot dat kinderen dit ook hebben. Daarom kan testen zinvol zijn bij familieleden.

Lp(a) wordt vastgesteld met een bloedtest. Dit kan op verschillende manieren:

1. Via de huisarts of specialist (zorgsysteem)
Een arts kan een bloedonderzoek aanvragen waarin specifiek naar Lp(a) wordt gekeken. Dit gebeurt vooral bij een familiegeschiedenis van hart- en vaatziekten, een hartinfarct op jonge leeftijd of andere aanwijzingen van verhoogd cardiovasculair risico.

2. Via commerciële aanbieders van thuistesten
Er zijn ook betrouwbare aanbieders die een Lp(a) test als onderdeel van hun portfolio aanbieden. Je bestelt de test eenvoudig online, neemt zelf een vingerprik af en stuurt het monster naar een gecertificeerd laboratorium. De uitslag ontvang je daarna digitaal. Voorbeelden van zulke aanbieders zijn:

• Homediq — biedt een Lp(a)-thuistest en een uitgebreid cholesterol- en hartgezondheidspanel, waarbij de Lp(a)-waarde wordt gemeten in nmol/L.

• Bloedwaardentest — biedt eveneens een Lp(a)-test aan.

3. Bij privéspecialisten en diagnostische centra
Veel diagnostische centra en particuliere laboratoria kunnen Lp(a) toevoegen aan een uitgebreid bloedonderzoek op aanvraag.

Omdat Lp(a) erfelijk is en stabiel blijft tijdens het leven, is meestal één meting voldoende.